• 1

Diagnoza − kto może ją przeprowadzić i jak to wygląda?

Diagnozę może przeprowadzić osoba, która posiada certyfikat uprawniający do diagnozowania, planowania i prowadzenia terapii. Składa się z kilku spotkań (ok. 3 – 4, w zależności od tego jak szybko dziecko nawiąże kontakt z terapeutą, od aktywności dziecka, jego motywacji do wykonywania zadań).

Diagnoza integracji sensorycznej obejmuje:

1. Wywiad z opiekunem − szczegółowa rozmowa i zastosowanie odpowiednich ankiet/kwestionariuszy pozwala na uzyskanie wyczerpujących informacji dotyczących rozwoju dziecka, jego nawyków i zachowania w różnych sytuacjach życia codziennego (w szkole/domu).

2. Praca z dzieckiem − podczas której terapeuta obserwuje spontaniczne zachowanie dziecka podczas swobodnej zabawy, jego reakcje na stymulację sensoryczną (użycie specjalistycznego sprzętu) oraz wykonuje określone testy, na które składają się:

• Obserwacja Kliniczna

• Południowo − Kalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej (wystandaryzowane)

3. Omówienie wyników diagnozy z opiekunami (na odrębnym spotkaniu).

Celem terapeuty jest określenie czy u podłoża trudności dziecka leżą zaburzenia procesów integracji sensorycznej. Terapia jest możliwa tylko wtedy gdy deficyty zostaną potwierdzone.

Na podstawie informacji uzyskanych z diagnozy terapeuta przygotowuje indywidualny program terapeutyczny dla dziecka.

Jak się przygotować?

Przed pierwszą rozmową warto przypomnieć sobie jaki był przebieg ciąży, porodu, rozwoju dziecka, czy dziecko miało problemy zdrowotne i jakie leki zażywało, jakie czynniki zakłócają jego funkcjonowanie. Na pierwszą rozmowę warto wziąć ze sobą książeczkę zdrowia dziecka.

Jeśli czas oczekiwania na wizytę jest odległy, to warto robić krótkie notatki z obserwacji zachowania dziecka − są to cenne informacje dla diagnosty, ponieważ w trakcie wywiadu wiele znaczących informacji umyka rodzicom.

Terapia − na czym polega?

Terapia polega na rozwijaniu prawidłowego odbioru i analizy bodźców zmysłowych docierających do dziecka z otoczenia i własnego ciała, integrowaniu tych informacji, co z kolei wyzwala u dziecka odpowiednie reakcje dostosowane do zmieniających się warunków środowiska.

Podczas zabawy w sali wyposażonej w specjalistyczny sprzęt i pomoce służące do stymulacji systemu wzrokowego, słuchowego, węchowego, dotykowego dostarczane są dziecku takie bodźce, których najbardziej potrzebuje jego system nerwowy.

Terapeuta wykorzystuje zarówno swobodnie wykonywane aktywności dziecka, jak i proponuje różnorodne ćwiczenia, zabawy ukierunkowane angażujące ciało i układy zmysłów, które prowokują i wyzwalają odpowiednie, skuteczne reakcje u podopiecznego.

Stopień trudności wykonywanych zadań stopniowo wzrasta tak, aby były one wyzwaniem dla dziecka i jego układu nerwowego – nie są zbyt łatwe i nie są zbyt trudne. Takie stopniowanie trudności wyzwala u dziecka więcej bardziej zorganizowanych i zaawansowanych reakcji i wpływa na procesy uczenia się. Terapeuta stale monitoruje i analizuje zachowania dziecka, co umożliwia właściwy dobór kolejnych aktywności oraz pomocy terapeutycznych.

Warto zwrócić uwagę, ze terapia SI nie jest uczeniem konkretnych umiejętności (np. jazda na rowerze, pisanie, czytanie), ale usprawnianiem pracy systemów sensorycznych i procesów układu nerwowego, które są bazą do rozwoju tych umiejętności (np. motoryka mała, motoryka duża, koordynacja wzrokowo − ruchowa). Do zadań terapeuty należy również eliminowanie, wyhamowywanie lub ograniczenie niepożądanych bodźców obecnych przy nadwrażliwościach sensorycznych lub dostarczanie silnych bodźców, co jest konieczne przy podwrażliwościach systemów sensorycznych.

Dzięki odpowiednio dobranym ćwiczeniom dziecko może poprawić sprawność motoryczną, koordynację ruchów, uwagę i koncentrację, samoświadomość, a także funkcjonowanie społeczne i emocjonalne.

Dla jakiej grupy wiekowej przeznaczona jest terapia?

Terapia skierowana jest dla dzieci od 4 do 12 lat, najlepsze efekty osiągają dzieci do 9 r. ż. ponieważ plastyczność mózgu (zdolność do zmian i modyfikacji w obrębie systemu nerwowego pod wpływem kontrolowanego dopływu bodźców sensorycznych) jest u dzieci poniżej 9 r. ż. większa w porównaniu do dzieci starszych i osób dorosłych.

Z kolei dla dzieci powyżej 12 r. ż. terapia opierająca się głównie na zabawie staje się mniej interesująca, co oczywiście nie wyklucza dzieci starszych, które są zaangażowane i odpowiednio zmotywowane do pracy nad samym sobą i poprawą swojej sytuacji. Osoby dorosłe z zaburzeniami integracji sensorycznej również we własnym zakresie mogą poprawić swoje funkcjonowanie stosując się do odpowiednich zaleceń.

Jak długo trwa terapia i od czego zależą postępy?

Należy brać pod uwagę, że każdy z nas jest indywidualną jednostką i przyswaja pewnie informacje, nabywa umiejętności i usprawnia osłabione funkcje w indywidualnym tempie, dlatego proces terapeutyczny u dzieci może przebiegać w różnych ramach czasowych. Im wcześniej terapia zostanie podjęta i im młodsze dziecko tym efekty będą lepsze.

Na efektywność terapii wpływa: rodzaj i rozległość dysfunkcji, motywacja dziecka do pracy, intensywność sesji oraz zaangażowanie rodziców. Konieczne jest wykonywanie w domu zaleconych przez terapeutę ćwiczeń i zabaw.

W przypadku dzieci z normą intelektualną i bez zaburzeń neurologicznych terapia zazwyczaj

trwa od 1 roku do 2 lat (w uzasadnionych przypadkach do kilku lat). U dzieci z zaburzeniami neurologicznymi oraz uszkodzeniami narządów zmysłów potrzebna jest stała stymulacja sensoryczna.

Po roku regularnego uczęszczania na terapię przeprowadzana jest tzw. rediagnoza, która pozwala szczegółowo porównać wyniki testów oraz ukazuje osiągnięte postępy i wskazuje na możliwości zakończenia terapii.